بادهای بنفش تیره

"زنگبار یا دلیل آخر" داستان برخورد پنج شخصیت است با یک دیگر در بندری خلوت و متروک در دریای بالتیک.زمان، زمان برآمدن فاشیست ها و از میان رفتن حزب کمونیست است.

کشیش که در پی نجات مجسمه ی برنزی راهب کتابخوان از دست فاشیست ها است از "کنودسن ماهیگیر" می خواهد تا شبانه و قبل از طلوع آفتاب مجسمه را نجات دهد و با کشتی کوچک خود به سوئد ببرد کنودسن همچنین یکی از اعضای قدیمی حزب کمونیسم شهر کوچک «رریک» است. شاگرد ماهیگیر که شانزده سال سن دارد و «هلکبری‌فین» مارک تواین می‌خواند، می‌خواهد از آلمان فرار کند، «اول برای این که رریک سوت و کور است، دوم این که رریک پدرش را کشته و سوم برای این که زنگبار وجود دارد.» «پسر» که روزها دنبال دلیل سوم یا به‌عبارتی دلیل آخری برای فرارش می‌گردد، در نهایت دلیل آخرش این می‌شود که منطقه زنگبار [منطقه‌ سوت و کوری در آفریقا] هنوز در دنیا وجود دارد."یودیت"دختر یهودی و از خانواده ای به نسبت ثروتمند است، که مادرش چند روز پیش خودکشی کرده و پیش از مرگ از دخترش خواسته تا از راه «رریک» پنهانی به سوئد برود و از دست فاشیست ها در امان باشد و زندگی‌اش را نجات دهد و گرگور که نماینده ی حزب است و با کنودسن ماهیگر قرار دارد اما به نوعی از حزب خسته و گریزان و به دنبال راهی برای فرار است، اتفاقی «یودیت» را در شهر می‌بیند و متوجه می شود که وی به دنبال راهی برای فرار است. پس تصمیم می گیرد تا وی را به همراه مجسمه راهب کتابخوان و با کشتی کنودسن فراری دهد.

کشیش که یک پای خود را در جنگ از دست داده و زخم پایش بعد از سالها دوباره عفونی شده و دیگر راهی برای نجاتش نیست می داند که با فرستادن مجسمه به سوئد،  از دست فاشیست ها و شکنجه ی آن ها در امان نیست پس تصمیم به خودکشی می گیرد...

نویسنده کتاب، آلفرد آندرش در سال ۱۹۳۰ به حزب کمونیست پیوست و به مدت شش ماه در اسارتگاه "داخو" زندانی شد. «آندرش» با این حال سه سال بعد از ورودش به حزب کمونیسم، از آن بیرون آمد و به ادبیات و هنر و فلسفه روی آورد.ترجمه روان و زیبای سروش حبیبی نیز به خواندن و فهم کتاب بسیار کمک می کند.(خواندن کتاب حتماً توصیه می گردد!)

پی نوشت:  از جزییات و  پایان بندی کتاب صحبت نمی کنم تا جناب آقای کرگدن، دلیلی برای نخواندنش نداشته باشند.

۵ ساله بودم که با مادرم رفتیم کانون پرورش فکری برای ثبت نام.قبول نمی کردند.مسئول آن موقع کانون، آقای عارفی، با آن عینک ته استکانی و موهای جوگندمی اش کنار من نشست و با مهربان ترین لحن ممکن گفت:خوندن بلدی که میخوای بیای؟گفتم:آره.هم خوندن بلدم هم نوشتن.لبخندی زد و رو به مادرم گفت باشه، می نویسمش.اولین کتابی که امانت گرفتم اسمش بود"قصه ی ساس و عنکبوت"  با یه عکس روی جلد رنگی براق خوشگل.اون قدر توجهم به عکس کارتونی ساس و عنکبوته جلب شد که همون رو برداشتم.خونه که رسیدم دیدم لای جلدش هیچی نیست.حتی دریغ از یک صفحه.۲ساعت نشستم و گریه کردم.بعد اون خاطره ی به شدت تلخ، کانون و مربی های فرشته گونه اش شدند همراه همیشگی دوران کودکی و نوجوانی من! قبل و بعد مدرسه فقط می رفتم اون جا. کانون با اون همه کتاب و کلاس های نقاشی و رنگ آمیزی و سفالگری و اون تئاتر های عروسکی موزون و آهنگینش، بهترین مکان بود برای شکوفا شدن خلاقیت من.هنوز هم ذهنم بعضی اوقات پر می کشه و میره به اون سالن چند ضلعی آفتاب گیر با صندلی های آبی و صورتی و کتابدارهای مهربون و قفسه های باز کتاب.اون همه بچه و صندلی بازی های عصرهای تابستانی.

چند روز قبل بود که تو قفسه ی کتاب هام چشمم خورد به یکی از کتاب هایی که از کانون خریده بودم."من و خارپشت و عروسکم"

کتاب قصه ی دختری است که با مادرش در فقر مطلق زندگی می کنند.کتابی که اصلا شاید یه بچه ی دبستانی نفهمدش و حتی اگه بفهمه باعث ایجاد یه غم بزرگ تو دل کوچیکش بشه.کتابی که نمی دونم چه گونه از فیلتر وزارت ارشاد رد شده تا برای گروه سنی بچه های مقطع ابتدایی چاپ بشه.قصه ای به شدت تلخ با یک پایان غم انگیز.من این کتاب رو 190 تومان خریدم و هنوز هم دارمش و حداقل سالی دو یا سه بار می خونمش و با خوندنش تمومی خاطرات بچگی و کانون رو برای هزارمین بار مرور می کنم.

قسمتی از متن کتاب:

"امروز مثل همیشه خار پشت و عروسکم را توی نایلون لای کتاب هایم می گذارم و به مدرسه می برم. یک روز کتاب هایم را توی بقچه به مدرسه بردم و همه به من خندیدند.خانم معلم دارد دیکته می گوید. صدای گریه ی عروسکم را ازتوی نایلون می شنوم. می روم زیر میز و نایلون را باز می کنم.می بینم خارهای خارپشت توی لپش فرو رفته.جای خارپشت را عوض می کنم. می خواهم بالا بیایم که خانم معلم گردنم را می چسبد و می کشدم بیرون.مثل همیشه بچه ها به من می گویند: خفت، تنبل!توی خانه متوجه می شوم که خارپشت و عروسکم هم به من گفته اند خفت تنبل!هر دو را با نخ لحافدوزی از دستگیره دار می زنم.ولی آن ها مثل همیشه زنده می مانند."

« .. تازگیها یک اسب از توی کوچه پیدا کرده ام. امروز صبح اسبم جیب روپوشم را خورد. سه رج از دامن بافتنی خانم معلممان را هم شکافت و خورد. خانم هم مرا کتک زد.

خاک بر سر بیشعور!

این اسب خرم را می گویم! دیروز به او گفتم: «غذای تو یونجه است.»

گفت: «یونجه چه رنگی است؟»

گفتم: «سبز است.»

حالا هر چیز سبزی را می بیند، می خورد. »

"نصفه های شب صدای خش خش میشنوم ..یواشکی نگاه میکنم میبینم خارپشتم ورق دفتر نقاشی اش را به دیوار چسبانده و دارد از نردبام بالا میرود .میگویم ...بگیر بخواب میگوید : دستم را دراز کردم ماه را بگیرم ،نرسید .میخواهم از نردبام بالا بروم .میبینید چقدر احمق است ؟اسمان حداقل  چهل متر از زمین فاصله دارد ..."

"برگهای زرد روی زمین پارک جولان می دهند. تماشای زرد شدن و از شاخه جدا شدن برگهای سبز برایم عادی شده است. دلم پر درد است. روی نیمکتی دراز می کشم و کالسکه را زیر نیمکت هل می دهم. توی آسمان یک تکه ابر چند رنگ کرکی است. یه یاد بلوز بافتنی ابری ام می افتم و یاد دستهای مادرم و انگشتهای زردش.باد می آید. برگها رویم را می پوشانند. انگار مرده ام. شب که نگهبانها همه را از پارک بیرون می کنند، متوجه من نمی شوند و من زیر برگها مدفون می شم. »

سه خواهر میان سال و زشت!زشت و شاید هم اندکی عجیب الخلقه!بدعنق و بدون طرح لبخند بر صورت های چروکیده ی خشکشان.به شدت مذهبی و به غایت تنها.با اصرار بر سرکوبی تمامی امیال و غریزه های طبیعی شان... هر یک از سه خواهر برخلاف ظاهر زشتشان یک خصیصه خوب دارند، یکی دستانی ظریف، دیگری پایین تنه ای زیبا و آخری هم موهایی بلند و افسانه ای.

سه خواهری که از شدت تعصب مانند دیواری به ظاهر سترگ هستند که هیچ غریبه ای و هیچ فکر گناهی توان رخنه به آن را ندارد.اما چگونه این سه خواهر به این سرعت و در روند داستان سقوط می کنند؟در عرض چند ماه دخترکانی می شوند اسیر در تب سوزان عشق، با عطش سیری ناپذیرشان به گرمای آتشین هم خوابگی...

و چگونه در محراب کلیسایی متروک(زمانی که مقدس ترین مکان در قلبشان شمرده می شد)با لذتی وحشیانه، تن خود را به بی بند و بارترین مرد شهر عرضه می کنند؟

و چگونه زنانی می شوند در خانه ای مشترک که حتی عشق و همسر خواهر بزرگ را با توافقی ضمنی و نا محسوس میان خود تقسیم می کنند بدون این که حتی در رفتارشان نسبت به یک دیگر خللی ایجاد شود؟

روند سقوط این سه خواهر و روان کاوی شخصیت های کتاب "تقسیم" آن قدر هنرمندانه و بدون اغراق و آرام صورت می پذیرد که بی شک باید "پیرو کیارا" نویسنده ی ایتالیایی داستان را روان شناسی ماهر بدانیم!

داستان با آشنایی سه خواهر در شهری متروک و مرزی با مردی بایگان و مرموز شروع می گردد، با بازی ها و فراز و نشیب های روحی شخصیت ها ادامه می یابد و با مرگ مضحک عشق مشترکشان در اثر افراط بیش از حد در رابطه ی جنسی، پایان می یابد.مرگی که بر اثر شوخی و یا سوء تفاهم پزشک، او را به اسطوره ی فاشیسم و قهرمانی ملی و میهنی بدل می کند.